گروه سلامت: بسیاری از خطر مهاجرت پزشکان در سال‌های اخیر گفته‌اند، از ظرفیت های خالی رشته‌های تخصصی می‌گویند که سال‌های قبل، رقابت را برسر پذیرش در آنها به یک جنگ فرسایشی می‌مانست و اکنون حتی ظرفیت آنها در دانشگاه‌های برتر پرنمی‌شود. نظام پزشکی از تعداد گواهی‌های good standing (حسن انجام کار پزشکی) می‌گوید که روزانه برای پزشکان در حال مهاجرت صادر می‌کند. کافیست سری به ادارات آموزشی دانشگاه‌های علوم پزشکی بزنید تا از تعداد پرونده‌های تلنبار شده درخواست تحویل مدارک تحصیلی دیدی در مورد فراوانی اقدام به مهاجرت پیدا کنید. حتی با تلفن زدن به این ادرات در میابید که تعداد بالای درخواست ها باعث شده در حالیکه این روزها ساعت کاری به خاطر کاهش بار مصرف برق کاهش یافته ، کارشناسان دایره مربوطه تا ساعت ۴-۵ بعد از ظهر در حال کار باشند. اما این موضوع محدود به پزشکان جوان و تازه فارغ التحصیل نیست، در مرکز خدمات آموزشی وزارت بهداشت پزشکانی با سابقه ۲۵ ساله می بینید که می خواهند مدرکشان را مهر قابل ترجمه بزنند تا در ۵۰-۶۰ سالگی در امتحان هایی برای تایید مدرک در خارج از کشور شرکت کنند که افرادی در رده های سنی ۲۰-۳۰ سال متقاضی شرکت در آنها هستند.
باید توجه داشت که این موج مهاجرت در حالیست که هر پزشک باید به مدت ۲ سال طرح اجباریِ اعزام به مناطق مورد نظر وزارت بهداشت را بگذراند و ۷ سال متعهد به انجام کار در ایران است و در صورت فعالیت کمتر از ۷ سال در صورت تمایل برای دریافت مدرک باید هزینه تحصیل رایگان را در دانشگاه های دولتی پرداخت کند. همین موضوع به شکل ۲ سال طرح تخصص و ۴-۵ سال تعهد فعالیت در کشور برای تخصص نیز حاکم است. در کنار مشاهدات، آمارهای رصد خانه مهاجرت نیز از علاقه بسیار زیاد ۴۵ درصد و زیاد ۲۶ درصد از پزشکان و پرستاران به مهاجرت حکایت دارد ( مجموع ۷۱ درصد) شاید به نظر برسد فشار های دوران کرونا اثر زیادی بر این موضوع داشته است اما افراد گفته اند که پیش از کرونا نیز ۶۴ درصد تمایل بسیار زیاد و زیاد به مهاجرت داشته اند. بی ثباتی اقتصادی-اجتماعی، کیفیت زندگی بهتر در خارج از کشور، شیوه حکمرانی و مملکت داری، کاهش ارزش پول ملی و درآمد پایین ۵ دلیلی بودند که در این پیمایش توسط پزشکان و پرستاران برای مهاجرت ذکر شده بود. برخلاف اکثر دسته های اجتماعی اقتصادی که کانادا را مقصد اصلی می دانند، در گروه پزشکان و پرستاران آمریکا مقصد اصلیست چرا که فرایند وارد شدن به دوره تخصص پس از تایید مدرک دوره عمومی بسیار از کانادا ساده تر است و این نشان می دهد که کشور میزبانی که پزشکان را به شکل نیروی حرفه ای جذب می کند اصلی ترین مقصد آنهاست.
اما این اتفاق تنها مختص ایران نبوده است. مطالعات بسیاری در مورد اثر بحران اقتصادی یونان بر مهاجرت پزشکان کشور به سایر کشور های اروپایی منتشر شده است. علل اصلی مهاجرت در پزشکان یونانی در آن بازه زمانی، بیکاری، عدم امنیت شغلی، کاهش درآمد و پرداخت مالیات های بالا و کاهش بودجه های پژوهشی ارزیابی شده بود. این وضعیت باعث نگرانی سیاستگذاران یونانی به علت کاهش دسترسی شهروندان یونانی به خدمات با کیفیت بالا درمانی شده بود. شدت این مهاجرت در ۷ سال بحران یونان به شکلی بود که با وجود فارغ التحصیلی پزشکان جوان تعداد پزشکان فعال در یونان افزایش نیافت، این موضوع نشان می دهد سیاست هایی مانند افزایش ظرفیت پزشکی در ایران نیز چگونه می تواند ابزاری ناکارآمد در برابر این بحران باشد. در کنار کاهش تعداد پزشکان، خالی شدن کشور از پزشکان جوانی که هسته رشد علمی و به روزرسانی پزشکی کشور هستند نیز از نگرانی های یونانی بود که در ایران نیز طبعا باید مورد توجه باشد.
مدل یونان و مشاهدات فعلی نشان دهنده وخامت وضع موجود است، به نظر نمی رسد راهکاری بخشی و جدا از مشکلات کلی کشور برای این مشکل وجود داشته باشد، راه حل های ایجابی مانند افزایش درآمد این قشر خاص نیز اکنون در توان و اراده سیاستگذار نیست، نتیجتا احتمالا تنها شاهد اجرای راه حل های سلبی خطور کرده به فکر مدیران خواهیم بود.
شاید دلیل عجله نریمان و همسرش برای دریافت مدرکشان نیز همین ترس بوده باشد که شاید فردا این راه رفتن نیز مسدودشود./دیده‌بان سلامت ایرانیان
صدور روزانه ۲ تا ۱۰ گواهی مهاجرت برای کادر درمان اهواز
رئیس سازمان نظام پزشکی اهواز تصریح کرد: در یک سال گذشته شرایط به گونه‌ای بوده که در اهواز روزانه برای ۲ و گاهی تا ۱۰ نفر از کادر درمان گواهی گوداستندینگ صادر شده است؛ بنابراین گاهی ماهانه برای ۲۵ تا ۳۰ نفر و سالانه ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر گواهی گوداستندینگ صادر شده است.
رئیس سازمان نظام پزشکی اهواز از صادر شدن ۲۰۰ تا ۳۰۰ گواهی گوداستندینگ برای کادر درمان اهواز در یک سال اخیر خبر داد.
دکتر علی جواهرفروش‌زاده در خصوص مهاجرت پزشکان اظهار کرد: مساله مهاجرت بحثی گسترده و چندبعدی است که باید از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار بگیرد؛ بررسی افزایش مهاجرت پزشکان نیازمند آمار دقیقی است اما آمار دقیقی از مهاجرت پزشکان در ایران وجود ندارد.
وی با اشاره به آمار اقدام برای دریافت گواهی گوداستندینگ (Good standing مدرکی که دانشجویان و شاغلان رشته‌های پرستاری و پزشکی هنگام مهاجرت باید به سازمان نظام پزشکی کشور مقصد ارائه کنند)، افزود: هرچند آمارهایی ارائه و برای سال گذشته رقم ۴ هزار و ۵۰۰ نفر در کشور گفته می‌شود اما باید بدانیم چه کسانی و چرا مهاجرت کرده‌اند؟
رئیس سازمان نظام پزشکی اهواز با بیان اینکه در گذشته از کشورهای دیگر مانند هند پزشک وارد می‌کردیم، گفت: با توجه به نقش پزشکان در تامین سلامت و نجات جان مردم و همچنین تلاش‌هایی که در زمینه خودکفایی پزشکی انجام شده، مهاجرت پزشکان بسیار مهم است و باید ببینیم چرا داریم افرادی را که برای بهره‌برداری آماده کرده‌ایم، از دست می‌دهیم.
جواهرفروش‌زاده تصریح کرد: در یک سال گذشته شرایط به گونه‌ای بوده که در اهواز روزانه برای ۲ و گاهی تا ۱۰ نفر از کادر درمان گواهی گوداستندینگ صادر شده است. بنابراین گاهی ماهانه برای ۲۵ تا ۳۰ نفر و سالانه ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر گواهی گوداستندینگ صادر شده است.