درد نان یا فرهنگ؟

شرایط اقتصادی این روزها فشار و سختی فراوانی را به زندگی اکثر طبقات جامعه وارد کرده است. از گران شدن کالاهای اساسی و خوراکی گرفته تا خودرو و مسکن، همگی دست به دست هم داده‌اند تا این روزها مسائل اقتصادی در راس تمامی اخبار باشند؛ گویی تنها دغدغه اکثر افراد جامعه مسائل اقتصادی است و کمتر می توان مشاهده کرد که دغدغه‌هایی به جز مسائل اقتصادی در میان مردم مطرح شود.
در این میان مسائل فرهنگی که در ارتباط مستقیم با روح و روان آحاد جامعه است، روز به روز کم رنگ‌تر و منفعل‌تر می‌شوند. ریشه کم رنگ شدن مسائلی همچون فرهنگ و هنر که حاصل فشارها و مسائل اقتصادی است را می‌توان در هرم سلسله مراتب نیازهای آبراهام مزلو جست.در سلسله مراتب پنج گانه هرم مازلو برای رسیدن به مرحله پنجم که همان خودشکوفایی و خودانگیزشی است باید مراحلی به ترتیب نیازهای زیستی،نیازهای امنیتی،نیازهای اجتماعی و نیاز به احترام را گذراند و به نوعی باید نیازهای اولیه انسان تامین شود تا شخص بتواند به مرحله خودشکوفایی برسد !
اما مشکلات اقتصادی این روزها اکثر افراد جامعه را در مرحله اول نیازهای هرم مازلو متوقف ساخته است، که همان نیازهای زیستی هستند. نیازهایی فیزیولوژیکی همچون خوراک، سلامت و خواب و غیره! قطعا زمانی که افراد جامعه نتوانند به راحتی خوراک و سلامت خود را تامین کنند ، نمی‌توان از آن ها انتظار پیشرفت و دغدغه‌مندی فرهنگی را داشت. برای همین است که این روزها شاهد کمتر شدن یا حتی محو شدن کالاهای فرهنگی از سبد مصرفی بسیاری از خانواده‌ها هستیم؛ از کارگری که چند ماه است حقوق خود را دریافت نکرده و یا حقوقش هیچ تناسبی با وضعیت تورم جامعه ندارد چگونه می توان انتظار داشت که برای خودش و فرزندانش دغدغه فرهنگی داشته باشد و یا حتی بتواند برای فرزندانش کالای فرهنگی، همچون کتاب تهیه کند؟ در واقع اکنون سوال مهم این است که فقر فرهنگی حاصل از مسائل اقتصادی را در آینده با صرف چه میزان بودجه و زمان می‌توان برطرف کرد؟ یکی از آخرین نمونه‌های تاثیر مسائل اقتصادی در مسائل فرهنگی را می‌توان در کمتر شدن و شیب نزولی شرکت کنندگان مرد در کنکور سراسری امسال دانست! مردانی که به دلیل مسائل اقتصادی حاضر به شرکت در کنکور سراسری و ادامه تحصیل نیستند و این امر می‌تواند در آینده باعث کاهش نیروهای متخصص و تحصیل کرده‌ای شود که تبعاتش خسارات جبران‌ناپذیری را به اقتصاد و صنعت کشور وارد می‌سازد.
به همین دلیل است که مشاهده این موارد اهمیت پرداختن به این موضوع را چند برابر می‌کند! همانطور که مسائل اقتصادی برای حیات و رشد افراد جامعه ضروری است به همان میزان مسائل فرهنگی نیز برای رشد و تعالی روح و روان آن ها لازم است. ناگفته پیداست نمی‌توان مسائل فرهنگی و اجتماعی را فارغ از مسائل اقتصادی دانست و بررسی کرد؛ چرا که حل مشکلات فرهنگی و اجتماعی منوط به برطرف شدن مسائل اقتصادی است.
در همین رابطه به نظر می‌رسد باید فارغ از شعارها و طرح‌های شتابزده اقتصادی، چاره‌ای اصولی و اساسی‌تر برای مسائل اقتصادی اندیشید. درواقع از آنجایی که طرح‌های شتابزده اقتصادی، نتوانسته‌اند تا کنون گره‌ای از مشکلات تورمی و اقتصادی باز کنند، به نظر می ‌سد با استفاده از سیستم شایسته‌سالاری و استفاده از افراد متخصص در امور اقتصادی و همچنین یاری جستن از پتانسیل بالای علمی و دانشگاهی کشور بتوان گام‌های اساسی برای برطرف کردن مسائل اقتصادی برداشت تا بتوان جلوی آسیب‌های جبران ناپذیر فرهنگی و اجتماعی را در آینده گرفت و باعث رشد و شکوفایی هر چه بیشتر کشور عزیزمان ایران شد.