احسان کشاورز – عذرخواهی وزیر اقتصاد نه قیمت روغن را پایین می‌آورد و نه وعده مهار تورم رییس‌کل بانک مرکزی چیزی از صورتحساب سنگین خانوارهای ایرانی کم می‌کند. سیدعلی مدنی‌زاده در مجلس از مردم بابت گرانی‌ها عذرخواهی می‌کند و عبدالناصر همتی از کاهش شتاب تورم سخن می‌گوید اما درست در همان روزهایی که مقام‌های اقتصادی مشغول توضیح دستاوردها و ابراز تاسفند، آمار رسمی از اقتصادی پرده برمی‌دارد که در آن قیمت روغن نسبت به یک‌سال قبل بیش از ۵/ 3برابر شده، لبنیات از ۵/ ۲ برابر گذشته و تورم سالانه دهک دوم به مرز ۸۶درصد رسیده است. پرسش این نیست که مسوولان از دشواری معیشت مردم خبر دارند یا نه، پرسش این است که وقتی خودشان به این وضعیت اعتراف می‌کنند، چه پاسخی برای ادامه افزایش قیمت‌ها و کوچک‌ترشدن توان خرید خانوارها دارند؟ عذرخواهی، هرقدر هم محترمانه بیان شود، جای سیاست اقتصادی موثر را نمی‌گیرد و اعلام کاهش شتاب تورم نیز تا زمانی که قیمت‌ها همچنان با سرعتی سنگین بالا می‌روند، نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه پایان بحران معیشت باشد.
همتی در میانه مهرماه از حرکت تورم نقطه‌به‌نقطه به‌سمت کاهش سخن گفت و آمار مهر نیز نشان می‌دهد این شاخص از ۸/ ۸۹درصد در شهریور به ۷/ ۸۸درصد رسیده است اما آیا کاهش ۱/ 1واحد‌درصدی تورم نقطه‌ای، در اقتصادی که نرخ تورم ماهانه آن ۴/ ۴درصد و تورم سالانه‌اش ۸/ ۷۶درصد است، دستاوردی بوده که بتوان پشت آن پنهان شد؟ واقعیت این است که سرعت افزایش قیمت نسبت به سال قبل اندکی کمتر شده، نه اینکه قیمت‌ها کاهش یافته باشند. در همین ماه تورم سالانه ۲/ 3واحد‌درصد دیگر بالا رفته و فاصله میان روایت آرامش‌بخش سیاستگذار و ارقام بازار همچنان بزرگ مانده است. شهروندی که برای خرید کالاهای ضروری به بازار می‌رود، کاهش یک شاخص آماری را در جیب خود خرج نمی‌کند، او باید بهای کالایی را بپردازد که همچنان گران‌تر می‌شود.
تازه‌ترین گزارش مرکز آمار، ابعاد این بحران را روشن‌تر می‌کند. تورم نقطه‌ای روغن‌ها و چربی‌ها به ۷/ ۲۵۵درصد، شیر و پنیر و تخم‌مرغ به ۶/ ۱۵۴درصد، گوشت و فرآورده‌های آن به ۱/ ۱۱۳درصد و نان و غلات به ۵/ ۹۷درصد رسیده است. این افزایش قیمت‌ها در سبدهایی رخ داده که سهم خوراکی‌ها و دخانیات در دهک اول بیش از ۴۲درصد و در دهک دهم نزدیک به ۲۲درصد است. نتیجه آنکه تورم سالانه دهک دوم ۸/ ۸۵درصد و دهک دهم ۸/ ۷۴درصد ثبت شده و میان دو سر این طیف ۱۱واحد‌درصد فاصله افتاده است. بااین‌حال مهرماه چهره دیگری هم داشته است؛ جهش قیمت حمل‌ونقل و خدمات، تورم ماهانه دهک دهم را به ۷/ ۵درصد رسانده درحالی‌که این نرخ برای دهک اول ۳درصد بوده است. اکنون در برابر عذرخواهی وزیر اقتصاد و سخنان رییس‌کل بانک مرکزی، ارقام رسمی پرسش مهم‌تری قرار می‌دهند: وقتی گرانی از یک‌سو سفره خانوارهای کم‌هزینه را تحت فشار گذاشته و از سوی دیگر به خدمات و مخارج دهک‌های بالا سرایت کرده، سیاستگذار دقیقا کدام بخش از بحران تورم را مهار کرده است؟
روغن در صدر گرانی خوراکی‌ها
اگر قرار باشد از میان اقلام خوراکی یک گروه را به‌عنوان نماد جهش قیمت‌های یک‌ساله معرفی کنیم، روغن‌ها و چربی‌ها در صدر قرار می‌گیرند. داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه این گروه در مهرماه به ۷/ ۲۵۵درصد رسیده، این یعنی شاخص قیمت روغن‌ها و چربی‌ها نسبت‌به مهر سال گذشته حدود ۵۶/ ۳برابر شده است. چنین افزایشی در شرایطی رخ داده که تورم نقطه‌ای کل کشور ۷/ ۸۸درصد بوده و حتی میان بسیاری از گروه‌های کالایی دارای افزایش شدید قیمت نیز نرخ تورم روغن فاصله قابل‌توجهی با متوسط داشته است.
شیر، پنیر و تخم‌مرغ در جایگاه بعدی قرار می‌گیرند. تورم نقطه‌ای این گروه به ۶/ ۱۵۴درصد رسیده یعنی شاخص قیمت آن نسبت به مهر سال گذشته حدود ۵۵/ ۲ برابر شده است. در گروه گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آنها نیز تورم نقطه‌ای ۱/ ۱۱۳درصد ثبت شده و زیرگروه گوشت قرمز و ماکیان افزایش ۵/ ۱۱۳درصدی داشته است. نان و غلات، یکی دیگر از گروه‌های اصلی سبد غذایی خانوارها، با تورم نقطه‌ای ۵/ ۹۷درصدی تقریبا دوبرابر مهر سال گذشته قیمت‌گذاری شده‌اند.
این افزایش قیمت‌ها تنها به چند قلم محدود نبوده است. تورم نقطه‌ای محصولات خوراکی طبقه‌بندی‌نشده در سایر گروه‌ها به ۲/ ۱۲۰درصد، نوشیدنی‌ها به ۵/ ۱۱۰درصد و شکر، مربا، عسل، شکلات و شیرینی به ۵/ ۱۰۵درصد رسیده است. میوه و خشکبار نیز تورم ۴/ ۸۴درصدی و سبزیجات و حبوبات تورم ۷/ ۸۶درصدی را تجربه کرده‌اند بنابراین در تمام گروه‌های عمده خوراکی، شاخص قیمت در مقایسه با مهر سال گذشته افزایش چشمگیری داشته هرچند شدت آن میان گروه‌ها یکسان نبوده است.
در مجموع، تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به ۶/ ۱۱۲درصد و تورم سالانه این گروه به ۸/ ۱۱۱درصد رسیده است. این دو شاخص مفهوم یکسانی ندارند. تورم نقطه‌ای، قیمت مهر امسال را با مهر سال گذشته مقایسه می‌کند درحالی‌که تورم سالانه بر تغییر متوسط شاخص قیمت در 12ماه اخیر نسبت‌به 12ماه پیش از آن استوار است. با وجود تفاوت روش محاسبه، هر دوعدد از تداوم افزایش شدید قیمت موادغذایی حکایت دارند.
بااین‌حال صدرنشینی روغن در تورم نقطه‌ای به‌معنای آن نیست که این گروه در خود مهرماه نیز بیشترین نقش را در افزایش شاخص قیمت داشته. تورم ماهانه روغن‌ها و چربی‌ها تنها ۳/ ۱درصد ثبت شده است. برای شناخت عوامل اصلی افزایش قیمت در مهر باید به گروه‌هایی نگاه کرد که در همین ماه رشد بیشتری داشته‌اند و وزن آنها در سبد مصرفی نیز قابل‌توجه بوده است.
سبزیجات؛ پیشتاز گرانی ماهانه سفره
مهرماه برای همه اقلام خوراکی با سرعت یکسانی از افزایش قیمت همراه نبود درحالی‌که تورم ماهانه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۳/ ۲درصد ثبت شده، برخی زیرگروه‌ها رشد بسیار بالاتری داشته‌اند. در میان گروه‌های غذایی، محصولات خوراکی طبقه‌بندی‌نشده در سایر گروه‌ها با نرخ ۶/ ۸درصد بیشترین تورم ماهانه را ثبت کرده‌اند. پس از آن، سبزیجات و حبوبات و همچنین ماهی‌ها و صدف‌داران هرکدام با افزایش ۵/ ۷درصدی در جایگاه بعدی قرار گرفته‌اند. نکته مهم درباره سبزیجات و حبوبات تنها نرخ رشد قیمت آنها نیست بلکه سهم این گروه در افزایش شاخص عمومی قیمت‌هاست. ضریب اهمیت سبزیجات و حبوبات در سبد مصرفی کشور ۰۸/ ۴درصد بوده و محاسبات براساس تغییر شاخص قیمت نشان می‌دهد این گروه حدود ۳۷/ 0واحد‌درصد در تورم ماهانه کل نقش داشته است. به این ترتیب در میان زیرگروه‌های خوراکی، سبزیجات و حبوبات یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت مهر بوده‌اند.
نان و غلات نیز با تورم ماهانه ۸/ ۲درصدی، به‌دلیل ضریب اهمیت ۳۸/ ۶درصدی، اثر قابل‌توجهی بر شاخص کل داشته‌اند. سهم تقریبی این گروه از افزایش ماهانه قیمت‌ها حدود ۲۴/ ۰واحد‌درصد برآورد می‌شود. شیر، پنیر و تخم‌مرغ با تورم ماهانه ۷/ ۲درصدی، حدود ۱۲/ ۰واحد‌درصد در افزایش شاخص کل نقش داشته‌اند. این ارقام نشان می‌دهند برای شناسایی عوامل اثرگذار بر تورم، نمی‌توان تنها گروه‌ها را براساس نرخ رشد قیمت رتبه‌بندی کرد؛ وزن هر گروه در سبد مصرفی نیز اهمیت دارد.
در مقابل، برخی گروه‌های خوراکی در مهر افزایش قیمت محدودتری داشته‌اند. تورم ماهانه گروه گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آنها ۲/ ۰درصد بوده و زیرگروه گوشت قرمز و ماکیان حتی کاهش قیمت ۴/ ۰درصدی را ثبت کرده است. روغن‌ها و چربی‌ها نیز با وجود تورم نقطه‌ای بسیار بالا، در مهر تنها ۳/ ۱درصد گران شده‌اند.
در گروه میوه و خشکبار، شاخص قیمت ماهانه ۵/ ۱درصد کاهش یافته است. بااین‌حال این کاهش به‌معنای بازگشت قیمت‌ها به سطح سال گذشته نیست زیرا تورم نقطه‌ای همین گروه همچنان ۴/ ۸۴درصد بوده است بنابراین کاهش قیمت در یک‌ماه را نباید با از میان‌رفتن افزایش قیمت‌های انباشته اشتباه گرفت.
مجموع این تغییرات سبب شده خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با وجود تورم ماهانه پایین‌تر از شاخص کل، سهم مهمی در افزایش قیمت‌های مهر داشته باشند. برآوردها نشان می‌دهد این گروه حدود ۹۵/ 0واحد‌درصد از تورم ماهانه کشور را توضیح می‌دهد؛ سهمی نزدیک به حمل‌ونقل که تورم ماهانه آن ۷/ ۱۰درصد بوده است.
به این ترتیب مهرماه در بازار خوراکی‌ها با دو روند همراه بوده است؛ تداوم سطح بالای قیمت‌ها در مقایسه با سال گذشته و جابه‌جایی عوامل اصلی افزایش ماهانه قیمت میان گروه‌های مختلف غذایی.
شکاف ۱۱ واحد‌درصدی میان دهک‌ها
افزایش شدید قیمت موادغذایی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که اثر آن بر سبد مصرفی دهک‌های مختلف بررسی شود. گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد تورم سالانه مهرماه برای همه دهک‌های هزینه‌ای یکسان نبوده و میان بیشترین و کمترین نرخ، فاصله ۱۱واحد‌درصدی وجود داشته است. دهک دوم با تورم سالانه ۸/ ۸۵درصد در صدر قرار گرفته درحالی‌که دهک دهم با نرخ ۸/ ۷۴درصد پایین‌ترین تورم سالانه را ثبت کرده است.
تورم سالانه دهک اول و سوم هرکدام ۸/ ۸۴درصد بوده است. این نرخ در دهک چهارم به ۷/ ۸۲درصد، دهک پنجم به ۵/ ۸۱درصد و دهک ششم به ۹/ ۷۹درصد رسیده است. دهک هفتم تورم ۵/ ۷۸درصدی، دهک هشتم تورم ۷۷درصدی و دهک نهم تورم ۶/ ۷۵درصدی را تجربه کرده‌اند. به این ترتیب، از دهک سوم به بعد، نرخ تورم سالانه با حرکت به سمت دهک‌های بالاتر تقریبا به‌صورت پیوسته کاهش یافته است.
مقایسه این ارقام با میانگین کشوری نشان می‌دهد هشت دهک نخست تورمی بالاتر از نرخ عمومی ۸/ ۷۶درصدی داشته‌اند و تنها دهک‌های نهم و دهم پایین‌تر از میانگین قرار گرفته‌اند. تورم دهک اول نیز ۱۰ واحد‌درصد بیشتر از دهک دهم بوده است. این اختلاف‌ها در شرایطی ثبت شده‌اند که حتی پایین‌ترین نرخ تورم سالانه دهک‌ها نیز نزدیک به ۷۵درصد بوده اما منشا این شکاف چیست؟ بخشی از پاسخ را باید در تفاوت وزن گروه‌های کالایی در سبد مصرفی خانوارها جست‌وجو کرد. دهک‌های پایین سهم بیشتری از سبد خود را به خوراکی‌ها اختصاص می‌دهند و در دوره‌ای که تورم سالانه مواد غذایی از ۱۱۲درصد عبور کرده، همین تفاوت ترکیب هزینه‌ها به افزایش نرخ تورم آنها کمک کرده است.
از سوی دیگر، نرخ تورم سالانه خوراکی‌ها و دخانیات نیز میان دهک‌ها متفاوت بوده است. این شاخص برای دهک اول ۳/ ۱۲۰درصد و برای دهک دهم ۵/ ۱۰۷درصد گزارش شده است؛ اختلافی ۸/ 12واحد‌درصدی که در کنار تفاوت وزن این گروه، نقش مهمی در توضیح نرخ تورم کلی دهک‌ها دارد.
در مقابل، تورم سالانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات برای دهک دهم ۴/ ۶۳درصد و برای دهک اول ۸/ ۵۲درصد بوده بنابراین در گروه غیرخوراکی‌ها، جهت اختلاف برعکس است و دهک دهم نرخ بالاتری دارد.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد نرخ تورم هر دهک حاصل تغییر قیمت مجموعه‌ای از کالاها و خدمات با ضرایب اهمیت متفاوت است. به همین دلیل نرخ تورم عمومی کشور نمی‌تواند به‌تنهایی وضعیت افزایش قیمت سبد مصرفی همه خانوارها را توضیح دهد.
سهم نان و روغن از سبد دهک‌های پایین
برای فهمیدن ارتباط میان گرانی خوراکی‌ها و اختلاف تورم دهک‌ها، باید به جزئیات سبد مصرفی خانوارها مراجعه کرد. داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۳۶/ 42درصد از وزن سبد دهک اول را تشکیل می‌دهند درحالی‌که سهم این گروه در دهک دهم ۵۵/ ۲۱درصد است. به بیان دیگر، وزن این گروه در سبد دهک اول تقریبا دوبرابر دهک دهم بوده است.
این اختلاف در مورد برخی اقلام ضروری بسیار بیشتر است. نان و غلات ۸۸/ ۹درصد از سبد دهک اول را تشکیل می‌دهند اما وزن آنها در دهک دهم تنها ۶۷/ ۴درصد است بنابراین سهم نان و غلات در سبد دهک اول بیش از دوبرابر دهک دهم بوده است. این تفاوت در شرایطی اهمیت دارد که تورم نقطه‌ای نان و غلات در مهرماه به ۵/ ۹۷درصد رسیده است.
در گروه شیر، پنیر و تخم‌مرغ نیز ضریب اهمیت برای دهک اول ۹۱/ ۴درصد و برای دهک دهم ۹۷/ ۱درصد بوده یعنی وزن لبنیات و تخم‌مرغ در سبد دهک اول نزدیک به ۵/ 2برابر دهک دهم است. تورم نقطه‌ای ۶/ ۱۵۴درصدی این گروه نشان می‌دهد افزایش قیمت کالاهایی با وزن بیشتر در سبد دهک‌های پایین، تا چه اندازه می‌تواند بر شاخص تورم آنها اثر بگذارد.
اختلاف وزن روغن‌ها و چربی‌ها حتی بیشتر است. این گروه ۵۷/ ۲درصد از سبد دهک اول و تنها ۸۰/ ۰درصد از سبد دهک دهم را تشکیل می‌دهد. در نتیجه، وزن روغن در سبد دهک اول بیش از ۲/ 3برابر دهک دهم بوده است. چنین اختلافی در کنار تورم نقطه‌ای ۷/ ۲۵۵درصدی روغن، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های ارتباط میان گرانی شدید موادغذایی و تفاوت ساختار هزینه خانوارهاست. سبزیجات و حبوبات نیز سهم ۱۰/ ۷درصدی در سبد دهک اول دارند درحالی‌که این نسبت در دهک دهم ۵۲/ ۲درصد است. وزن این گروه در سبد دهک اول تقریبا ۸/ ۲برابر دهک دهم بوده و تورم ماهانه ۵/ ۷درصدی آن در مهر، اهمیت بیشتری به این تفاوت داده است.
مجموع وزن نان و غلات، لبنیات و تخم‌مرغ، روغن‌ها و چربی‌ها و سبزیجات و حبوبات در سبد دهک اول به ۴۶/ ۲۴درصد می‌رسد. سهم همین چهارگروه در سبد دهک دهم تنها ۹۶/ ۹درصد بوده بنابراین نزدیک به یک‌چهارم وزن سبد مصرفی دهک اول به چهارگروه غذایی اختصاص دارد که در یک‌سال گذشته افزایش قیمت‌های سنگینی را تجربه کرده‌اند.
البته این ارقام سهم گروه‌ها در سبد شاخص قیمت را نشان می‌دهند، نه مبلغ ریالی هزینه خانوارها را. ممکن است خانوارهای دهک‌های بالاتر از نظر مبلغ مطلق، هزینه بیشتری برای خرید موادغذایی داشته باشند اما به‌دلیل بزرگ‌تر بودن سایر مخارج، سهم خوراکی‌ها در سبد آنها کمتر باشد.
با این حال از نظر محاسبه تورم، تفاوت وزن این گروه‌ها اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. افزایش شدید قیمت موادغذایی در سبدی که سهم بیشتری از آن به خوراکی‌ها اختصاص یافته، اثر بزرگ‌تری بر شاخص قیمت خانوار می‌گذارد و این سازوکار بخشی از شکاف تورم سالانه دهک‌های هزینه‌ای را توضیح می‌دهد.
چرخش فشار تورمی در مهرماه
با وجود آنکه دهک‌های پایین در مقیاس سالانه تورم بیشتری تجربه کرده‌اند، آمار تورم ماهانه مهرماه تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. در این ماه، تورم دهک اول 3درصد بوده و با حرکت به‌سمت دهک‌های بالاتر افزایش یافته است. این نرخ برای دهک دوم ۱۲/ ۳درصد، دهک سوم ۳۰/ ۳درصد، دهک چهارم ۴۱/ ۳درصد و دهک پنجم ۶۲/ ۳درصد ثبت شده است.
تورم ماهانه دهک ششم به ۷۹/ ۳درصد، دهک هفتم به ۹۳/ ۳درصد، دهک هشتم به ۲۲/ ۴درصد و دهک نهم به ۵۸/ ۴درصد رسیده و درنهایت دهک دهم با نرخ ۷۰/ ۵درصد بیشترین تورم ماهانه را داشته بنابراین نرخ افزایش قیمت سبد دهک دهم در مهر تقریبا ۹/ ۱ برابر دهک اول بوده و فاصله این دو به ۷/ ۲واحد‌درصد رسیده است.
این تفاوت برخلاف روند تورم سالانه است اما منشا آن را می‌توان در تغییر ترکیب افزایش قیمت‌ها پیدا کرد. در مهرماه، تورم ماهانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۴/ ۲درصد بوده درحالی‌که کالاهای غیرخوراکی و خدمات افزایش قیمت ۸/ ۵درصدی را ثبت کرده‌اند بنابراین گروه‌هایی که وزن بیشتری در سبد دهک‌های بالا دارند، با سرعت بیشتری
گران شده‌اند. جدول سهم گروه‌ها از تورم ماهانه نشان می‌دهد از افزایش ۳درصدی شاخص قیمت دهک اول، ۲۳/ 1واحد‌درصد مربوط به خوراکی‌ها و دخانیات بوده در مقابل، سهم کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۷۷/ ۱ واحد‌درصد رسیده است بنابراین خوراکی‌ها و دخانیات حدود ۴۱درصد تورم ماهانه دهک اول را توضیح داده‌اند اما در دهک دهم، از تورم ماهانه ۵٫۷درصدی، سهم خوراکی‌ها و دخانیات تنها ۸۷/ ۰واحد‌درصد بوده است. درمقابل، کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۸۳/ 4واحد‌درصد از تورم این دهک را تشکیل داده‌اند یعنی نزدیک به ۸۵درصد کل افزایش قیمت ماهانه سبد دهک دهم.به این ترتیب سهم خوراکی‌ها در تورم دهک اول ۳۶/ ۰واحد‌درصد بیشتر از دهک دهم بوده اما سهم غیرخوراکی‌ها در تورم دهک دهم ۰۶/ 3واحد‌درصد بالاتر از دهک اول قرار گرفته است. حاصل این‌دو اختلاف، همان شکاف ۷/ 2واحد‌درصدی تورم ماهانه است. این ارقام نشان می‌دهند افزایش شدیدتر قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات در مهرماه، سبب شده نرخ تورم ماهانه دهک‌های بالا از دهک‌های پایین پیشی بگیرد بنابراین تفاوت تورم ماهانه و سالانه دهک‌ها را باید نتیجه تغییر ترکیب گروه‌های اثرگذار بر قیمت‌ها دانست، نه تناقض در داده‌های تورمی.
حمل‌ونقل؛ عامل اصلی اختلاف تورم مهر
در میان گروه‌های غیرخوراکی، حمل‌ونقل بیشترین نقش را در ایجاد شکاف تورم ماهانه دهک اول و دهم داشته است. این گروه در مهرماه افزایش قیمت ۷/ ۱۰درصدی را ثبت کرده و سهم آن از تورم دهک دهم به ۷۶/ ۱واحد‌درصد رسیده است. در مقابل، سهم حمل‌ونقل در تورم دهک اول تنها ۲۳/ ۰واحد‌درصد بوده است. اختلاف این دورقم به ۵۳/ ۱واحد‌درصد می‌رسد به بیان دیگر، حمل‌ونقل به‌تنهایی حدود ۵۷درصد فاصله ۷/ ۲ واحد‌درصدی تورم ماهانه دهک اول و دهم را توضیح می‌دهد. این موضوع با تفاوت وزن حمل‌ونقل در سبد خانوارها ارتباط دارد. ضریب اهمیت این گروه در دهک اول ۵۲/ ۳درصد است درحالی‌که در دهک دهم به ۶۶/ ۱۳درصد می‌رسد بنابراین وزن حمل‌ونقل در سبد دهک دهم نزدیک به ۹/ ۳ برابر دهک اول است.
جزئیات تورم مهرماه نشان می‌دهد هزینه خرید وسایل نقلیه در این ماه ۵/ ۱۴درصد افزایش یافته و قیمت کالاها و خدمات مربوط به استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز ۱۰درصد و خدمات حمل‌ونقل عمومی ۷/ ۵درصد رشد کرده است. افزایش قیمت در این بخش‌ها به‌دلیل وزن بالاتر حمل‌ونقل در سبد دهک‌های بالا، اثر بیشتری بر تورم آنها داشته است.
پوشاک و کفش نیز در ایجاد اختلاف تورم ماهانه نقش داشته‌اند. این گروه در مهرماه ۸/ ۷درصد گران شده و سهم آن از تورم دهک اول ۰۹/ ۰واحد‌درصد بوده است. در مقابل، پوشاک و کفش ۵۰/ 0واحد‌درصد از تورم ماهانه دهک دهم را تشکیل داده‌اند؛ اختلافی معادل ۴۱/ ۰واحد‌درصد. در گروه آموزش، تورم ماهانه ۵/ ۲۳درصدی ثبت شده که بالاترین نرخ میان گروه‌های اصلی است. با این حال سهم آموزش از تورم ماهانه دهک اول تنها ۰۳/ 0واحد‌درصد و در دهک دهم ۲۲/ ۰واحد‌درصد بوده است. ضریب اهمیت آموزش نیز در سبد دهک اول ۱۵/ ۰درصد و در دهک دهم ۴۶/ ۱درصد است؛ اختلافی که نشان می‌دهد افزایش قیمت یک گروه با وزن‌های متفاوت، آثار مختلفی بر شاخص تورم خانوارها دارد. بهداشت و درمان نیز سهم ۲۴/ ۰واحد‌درصدی در تورم دهک اول و سهم ۴۱/ ۰واحد‌درصدی در دهک دهم داشته است. درمجموع، افزایش قیمت حمل‌ونقل، پوشاک، آموزش و درمان توضیح می‌دهد چرا در مهرماه تورم سبد خانوارهای دهک‌های بالا سریع‌تر افزایش یافته است.
بررسی همزمان تورم اقلام خوراکی و دهک‌های هزینه‌ای، دو ویژگی مهم گرانی در مهرماه را آشکار می‌کند. در مقیاس سالانه، افزایش شدید قیمت موادغذایی و وزن بالاتر آنها در سبد دهک‌های پایین، با تورم بیشتر این خانوارها همراه بوده است. در مقیاس ماهانه اما افزایش سریع‌تر قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات به‌ویژه حمل‌ونقل موجب شده دهک‌های بالا نرخ تورم بیشتری را ثبت کنند.
با این حال این تفاوت نرخ‌ها به‌تنهایی معادل تفاوت در میزان کاهش رفاه یا قدرت خرید خانوارها نیست. برای سنجش چنین پیامدهایی باید داده‌های مربوط‌به درآمد، مخارج واقعی و تغییر مقدار مصرف نیز بررسی شود. آنچه ارقام مرکز آمار به‌روشنی نشان می‌دهند این است که در اقتصادی با افزایش شدید و نامتوازن قیمت‌ها، یک نرخ عمومی تورم نمی‌تواند تمام تفاوت‌های هزینه زندگی خانوارها را توضیح دهد.